مدیریت شیلات Fishery Management
دکتر افشین عادلی - عضو هیات علمی دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان و کارشناس رسمی دادگستری در رشته شیلات
کلمات کلیدی مطالب
نویسنده: افشین عادلیAfshin Adeli - ٢٠ مهر ۱۳٩۱

 Caspian Journal of Applied Sciences Research


september 2012

Majid Koohani, Seyed Yousef Paighambari, Afshin Adeli, Ali Asghar Ghorbani


Temporal Variation of Catch rate and Length Frequency of Clupeonella cultriventris was studied in the fishing grounds of Guilan province during 1st January to 10th December 2011. There was a significant difference between the mean CPUE of different depths and seasons. The total lengths of 921 specimens were recorded during the study period ranged from 69 mm to 139 mm. The contribution of Common Kilka (C. cultriventris caspia), Big-eye Kilka (C. grimmi) and Anchovy Kilka (C. engrauliformis) from the total catch was 97.6, 1.08 and 1.3 %, respectively. Length–frequency distribution of the C. cultriventris had differed significantly among the examined seasons for seasonal variation in the size structure of their populations. The present study indicates that the season is important determinant of the capture rate and the size composition of lift net catches. Lowest CPUE was caught in spring season and highest was summer. The data collected in this study can be used as the basis for a long-term stock monitoring program in the region

http://www.cjasr.com/images/manuscripts/September%202012/CJASR-12-10-48.pdf

نویسنده: افشین عادلیAfshin Adeli - ۸ خرداد ۱۳٩٠
روزنامه جام جم، پنجشنبه پنجم خرداد 1390، ضمیمه هفته نامه سیب
شکار و ماهیگیری از اولین مهارت‌های بشر برای دستیابی به مواد غذایی بود، به طوری که اولین بار آشنایی با ماهیگیری باعث دسترسی انسان به منبع غذایی گسترده‌ای شد. اما رشد روز افزون جمعیت جهان و نیاز تغذیه‌ای بشر به غذای سالم و عدم دسترسی همگان به منابع آبی، شیوه‌های بازار‌رسانی و عرضه آبزیان را پراهمیت ساخته و به قابلیت‌های آن افزوده است. تمام توان و قابلیت‌های علم بازاریابی آبزیان، فراهم کردن و در دسترس قرار دادن ماهی سالم و مطلوب برای عموم مردم است.

حال نگهداری و بازاررسانی آبزیان به دلیل ویژگی فسادپذیری بالاتر آبزیان نسبت به سایر محصولات غذایی، از شرایط دشوارتری برخوردار است. ارزش‌های غذایی بالای آبزیان و نیاز جامعه به کسب سلامت و گنجاندن بیشتر ماهی در سبد غذایی خانوار، برنامه‌ریزی و اطلاع رسانی در این خصوص را مهم‌تر جلوه‌گر می‌سازد. بخصوص این که هدف، تغذیه بیشتر از ماهی و دسترسی آسان‌تر به آبزیان سالم و تازه است.

به طور طبیعی بدن ماهی‌ها از فلس پوشیده‌شده و فلس‌ها وظیفه دفاعی بدن ماهی را به عهده دارند. بنابراین ترشحاتی از پوست، موجب لزج شدن بدن می‌شود. این ماده مخاطی ضمن جلوگیری از عوامل بیماری‌زا و انگل‌ها، باعث کاهش اصطکاک بدن ماهی با آب و حرکت بهتر ماهی در آن می‌شود؛ اما مشکل اینجاست که پس از صید و مرگ ماهی، این ماده لزج خود عاملی است که باعث اضمحلال پوست و گوشت ماهی و تولید بوی نامطبوع می‌شود و هر چه نگهداری ماهی در هوای آزاد و بدون رعایت شرایط بهداشتی طولانی‌تر باشد، فساد ماهی بیشتر می‌شود.

برای کاهش لزج بودن ماهی تازه نیاز به شستشوی زیاد آن توسط ماهی فروشان است تا این چسبندگی کاهش یابد. بنابراین با دست زدن به بدن ماهی و سنجش میزان لزج بودن یا چسبندگی، سفتی یا سستی گوشت، محکم بودن یا نبودن فلس، رنگ ماهی و شفافیت فلس‌‌ها، می‌توان به تازه یا کهنه بودن ماهی پی‌برد. بنابراین شفافیت فلس‌ها، درخشندگی چشم‌ها و برجستگی عادی آن از نشانه‌های ماهی تازه‌تر است. در ماهی تازه‌تر زیر سرپوش آبششی، آبشش‌ها به رنگ قرمز روشن هستند و باید استحکام لازم را داشته باشند؛ ضمن این‌که بوی نامطبوع از آنها خارج نشود. برای حفظ ماهی و جلوگیری از فساد، خالی کردن امعاء و احشاء پس از صید الزامی است. چون آلودگی و فساد آن باعث صدمه‌زدن به بخش‌های خوراکی ماهی و بوی نامطبوع آن می‌شود. اگر چه ماهی سالم و تازه نیز بو دارد، ولی بوی زننده ندارد و این بو ملایم است. بنابراین برای نگهداری ماهی در دراز مدت باید امعاء و احشا آن را خارج کرد یا سر و دم آن را زد و با انجماد در سردخانه نگهداری کرد. در مورد عرضه ماهی تازه، ضمن این‌که عملیات سر و دم زنی و تخلیه شکم ضروری است. نگهداری ماهی همراه با یخ فراوان هم یکی از شیو‌ه‌های عرضه این محصول است. یخ‌ها به صورت قالبی، خرد شده و پولکی وجود دارند و بهترین حالت، زمانی است که سطح تماس گوشت ماهی با یخ بیشتر باشد؛ این حالت تنها با لایه‌های متعدد یخ پودری و پولکی همراه است که قابلیت تماس بیشتری پیدا می‌کنند. در ضمن باید یخ‌ها از آب تمیز تهیه شده باشند و امکان خروج آب یخ‌های ذوب‌شده از مخزنی که ماهی‌ها قرار دارند، وجود داشته باشد وگرنه ایجاد آلودگی و فساد زودرس می‌کنند. ماهی فروشان نیز نباید در این زمینه صرفه‌جویی کنند و مطمئن باشند عرضه بهداشتی‌تر آنها باعث افزایش خرید می‌شود و خریداران آنها بزودی مشتری دائمی آنها خواهند شد. به طور کلی صدمه دیدن ماهی عرضه‌شده بوی تعفن، رنگ تیره، لهیدگی، آبشش همراه خونابه و ظاهری ناپسند، نشانه‌هایی از ناسالم بودن ماهی است و بایستی از خرید آن پرهیز نمود. به هر حال رعایت اصول بهداشتی در مراکز فروش ماهی و ایجاد اطمینان در خریداران بایستی اولین اولویت فروشندگان باشد.

در بین ماهیان جنوب، ماهی حلوا سفید، شوریده و راشگو ماهیانی ممتاز محسوب می‌شوند و در بین ماهیان دریای خزر، ماهی سفید، سوف و ازون‌برون از پرطرفدارترین ماهیان هستند. البته این تقسیم‌بندی‌ها مهم نیستند و برحسب ذائقه فرهنگی کشورها متفاوتند و چیزی از ارزش‌های غذایی سایر آبزیان کم نمی‌کند. امروزه مصرف ماهیان پرورشی نیز به دلیل توسعه فعالیت‌های آبزی‌پروری در کشور، قیمت پایین‌تر، اطمینان به سلامت و پاکی آنها نسبت به گونه‌های دریایی به دلیل نگرانی از آلودگی دریاها، پرورش کنترل شده توسط انسان‌ها و رشد زنده‌فروشی در بازار از داوطلبان زیادی بین مردم ایران بالاخص شهر تهران برخوردار است؛ اما موضوع مهم این است که گونه‌های غالب پرورشی ایران غیر‌بومی هستند و مشابه آنها عموما بصورت طبیعی در کشور وجود ندارد و این نکته‌ای است که اگر با گونه خاصی مواجه شدید، می‌توانید مطمئن باشید که آن گونه یا حتما دریایی ( وحشی) است یا حتما پرورشی. برای نمونه قزل‌آلای موجود در ایران از نوع رنگین‌کمان است که بومی آمریکا بوده و در سال‌های دور به ایران وارد شده و پرورش می‌یابد و پرطرفدارترین ماهی در شهر تهران است. ماهی قزل‌آلای خال قرمز، گونه قزل‌آلای دیگری است که بومی رودخانه‌های ایران است و از لحاظ شکل و رنگ‌بندی خال‌ها با گونه پرورشی که رنگین‌کمان بوده متفاوت است.

ماهی‌های غالب پرورشی دیگر ایران خانواده کپورماهیان چینی بوده که آنها هم غیربومی هستند و موطن اصلی آنها کشور چین است و از حدود سال‌های 1350 به ایران وارد شده و پرورش می‌یابند. استان‌های گیلان و خوزستان به دلیل شرایط آب و هوایی، ایده‌آل‌تر از سایر نقاط کشور برای پرورش این آبزیان هستند. به دلیل اختلاف نام اصلی این ماهیان با نام تجاری آنها که همواره در بازار به فروش می‌روند، سرگردانی‌هایی را برای خریداران ناآشنا بوجود می‌آورد. گونه «علفخوار» یا «آمور» یکی از کپورماهیان چینی است که از گیاهان آبزی داخل آب تغذیه نموده و به همین دلیل علفخوار نامیده می‌شود و بعد از قزل‌آلا پرمصرف‌ترین ماهی پرورشی در ایران است، اما با وجود خواص و ارزش‌های غذایی که این ماهی مانند سایر ماهیان دارد، ماهی‌فروشان به اعتبار و علاقه‌مندی اکثریت مردم به ماهی سفید دریای خزر و شباهت آن با ماهی سفید، آن را با نام تجاری ماهی سفید پرورشی در بازار می‌فروشند. البته این عمل چیزی از ارزش‌های ماهی آمور کم نمی‌کند، ولی خریداران بهتر است بدانند که در حال حاضر ماهی سفید دریای خزر پرورش داده نمی‌شود و این تنها به دلیل شباهت ماهی آمور با ماهی سفید است. البته تفاوت‌های ظاهری این دو ماهی برای متخصصان و آنهایی که با آنها زیاد سروکار دارند روشن است بطوری که ماهی سفید در مقابل آمور دارای فلس‌هایی ریزتر و با جلای کاملا نقره‌ای است، اما ماهی آمور این جلای نقره‌ای را ندارد و فلس‌هایش رو به زردی می‌گراید.

برای دسترسی به ماهی سالم علاوه بر آن که باید به سلامتی آب‌ها اطمینان داشت، مراحل صید تا عرضه نیز باید براساس اصول علمی و بهداشتی صورت گیرد

گونه پرطرفدار بعدی کپور نقره‌ای است که نام دیگر آن فیتوفاگ است. از گونه‌های خوش‌خوراک و پرطرفدار است که آن هم در بازار به اشتباه به نام تجاری ماهی آزاد پرورشی خوانده می‌شود. اگر چه ماهی آزاد یکی از گونه‌های باارزش جهان است که پرورش هم داده می‌شود، اما در ایران پرورش آن رایج نیست. البته در دریای خزر هم گونه کمیابی از آن یافت می‌شود و هیچ نسبتی هم بین ماهی فیتوفاگ و این ماهی وجود ندارد، بجز این‌که هر دو ماهی‌اند. از نظر علمی هم از دو خانواده مجزا هستند؛ البته ماهی آزاد وارداتی با رنگ گوشت نارنجی گاهی در بازار ایران یافت می‌شود. سومین گونه چینی ماهی پرورشی کپور معمولی است که البته استثنائا کپور دریایی و وحشی نیز در بازار یافت می‌شود که عموما در برکه‌های منتهی به دریای خزر بالاخص خلیج گرگان صید می‌شود و طرفداران خاص خودش را دارد. آخرین گونه ماهی پرورشی و از دسته کپورماهیان چینی «ماهی سرگنده» یا «بیگ‌هد» است که شبیه ماهی کپور نقره‌ای است، اما سر بزرگ‌تری دارد که با وجود ارزش‌های بالایش از مشتریان آن می‌کاهد.

برای رشد ماهی‌های پرورشی از هورمون استفاده نمی‌شود

با وجود این‌که امروزه مصرف ماهی بالاخص نوع پرورشی در شهر تهران بالاتر رفته است، ولی به نظر می‌رسد به دلیل نا‌آگاهی، عده‌ای از مردم با دیده تردید به ماهیان پرورشی نگاه می‌کنند و آن به این دلیل است که تصور می‌شود برای رشد این ماهیان به آنها هورمون تزریق شده یا خوراک آنها کود و فضولات است. لازم به ذکر است نه‌تنها در کشور برخلاف برخی محصولات، برای افزایش رشد ماهی از هورمون استفاده نمی‌شود، بلکه از لحاظ اقتصادی سعی می‌شود حتی‌المقدور از پتانسیل طبیعی و مواد غذایی موجود در آب برای رشد ماهی‌ها استفاده کنند. برای کمک به ذخایر غذایی کپورماهیان چینی که عموما تغذیه‌کننده موجودات ریزی به نام پلانکتون در داخل آب هستند، سعی می‌کنند با غنی‌سازی آب استخر با انواع کودها، امکان رشد بیشتر پلانکتون‌ها را برای تغذیه بیشتر ماهیان در کنار نور خورشید فراهم کنند. تمام هنر پرورش‌دهندگان در پرورش این ماهیان تعادل بین میزان غذای موجود در استخر و نیاز غذایی این ماهیان است. بنابراین ناکارایی پرورش‌دهندگان تنها منجر به افزایش مصرف نهاده‌های اولیه‌ای چون کود و افزایش هزینه خواهد بود. در جهان استقبال از مصرف ماهی پرورشی به دلیل اطمینان از رعایت اصول فنی و بهداشتی و سیستم‌های تحت کنترل انسانی بیشتر از ماهیان دریایی است. چون با رشد اقتصادی کشورها و صنعتی شدن و آلودگی آب‌ها، امکان وجود فلزات سنگین و سموم، بالاخص جیوه در گوشت ماهیان بالاتر رفته و گرایش مصرف‌کنندگان را به ماهیان پرورشی سوق می‌دهد. به نظر می‌رسد امروزه با وسعت گرفتن جوامع، رعایت علمی فرآیند تولید، توزیع تا مصرف که در قالب یک مدیریت بازاریابی صورت می‌گیرد اهمیت بیشتری داشته باشد. پس هر وقت ماهی را از آب بگیرید تازه نیست، چون هم باید به سلامتی آب‌ها اطمینان داشت، هم مراحل صید تا عرضه براساس اصول علمی و بهداشتی صورت گیرد تا انتخاب درستی از ماهی سالم داشته باشیم.

برای دستیابی به اصل مقاله می توانید به لینک ذیل مراجعه نمایید:

http://www.jamejamonline.ir/papertext.aspx?newsnum=100844543140

نویسنده: افشین عادلیAfshin Adeli - ٢٦ بهمن ۱۳۸٩

شناسایی عوامل اصلی موثر در گرایش مصرف کنندگان خانگی به ماهیان پرورشی در تهران

مجله علمی شیلات ایران، سال نوزدهم، شماره ٣، پاییز ١٣٨٩

برای مشاهده اصل مقاله به لینک ذیل مراجعه نمایید:

http://www.isfj.ir/browse.php?cur=1&sid=1&slc_lang=fa

نویسنده: افشین عادلیAfshin Adeli - ٢٥ مهر ۱۳۸٩

مجله صالحین روستا، دی ماه 77، سال 17، شماره 156

http://up.iranblog.com/Files73/805a953408cc486aae6c.pdf

نویسنده: افشین عادلیAfshin Adeli - ۸ تیر ۱۳۸٩

تحلیل اثرات اقتصادی احداث حوضچه های پرورش ماهی شهرستان اردل در استان چهارمحال و بختیاری

علی اسدی، خلیل کلانتری، علیرضا انصاری اردلی، مهدی رحیمیان، یاسر محمدی

مجله اقتصاد و توسعه کشاورزی، جلد ٢٣، شماره نیمسال اول، ١٣٨٨، صفحه ١٠٧-٩٨

برای مشاهده اصل مقاله به لینک ذیل مراجعه نمایید:

http://sid.ir/fa/VEWSSID/J_pdf/44513880111.pdf

نویسنده: افشین عادلیAfshin Adeli - ۱٢ خرداد ۱۳۸٩

فصلنامه مرکز مطالعات آسیای مرکزی و قفقاز وزارت امور خارجه، شماره ٣٧، بهار ١٣٨١

برای دستیابی به اصل مقاله به لینک ذیل مراجعه فرمایید:

http://up.iranblog.com/Files/bc63c80d12194acfa4fd.pdf

نویسنده: افشین عادلیAfshin Adeli - ۱٥ اردیبهشت ۱۳۸٩

فصلنامه علمی- صنفی دامپزشک ، سال دوم ، شماره ۴، تابستان ١٣٧٨

برای مشاهده مقاله به لینک ذیل مراجعه نمایید:

http://up.iranblog.com/Files/d0b23b5417f5498480df.pdf

نویسنده: افشین عادلیAfshin Adeli - ۸ اردیبهشت ۱۳۸٩

امروزه آبزی پروری  حدود 32 درصد از 5/132 میلیون تن تولیدات شیلاتی جهان را در بر می گیرد بطوری که ارزش آن به 9/60 میلیارد دلار می رسد.  36 درصد آبزی پروری را انواع گونه های آبزیان دریایی به ارزش 5/22 میلیارد دلار تشکیل می دهند و پرورش ماهیان دریایی نیز جزئی از آن را تشکیل می دهند.  1/33 میلیون تن از تولیدات شیلاتی جهان را تنها 28 گونه تشکیل می دهند ،یکی از این ماهیان ماهی دم زرد با نام علمی  quinqueradiata Seriola است که میزان تولید آن در سال 2003 میلادی به 7/157 هزار تن به ارزش3/1 میلیارد دلار رسیده است و پرورش آن در بسیاری از کشورها از جمله هند، کره، اندونزی و بالاخص ژاپن رواج دارد. در سال 1967 در ژاپن بالغ بر 27 هزار تن ماهیان دریایی پرورش پیدا کرد که 6/98 درصد آنرا ماهی دم زرد تشکیل می داد ودر سال 1999 نیز انواع آمبرجک ها از جمله ماهی دم زرد بالغ بر140 هزار تن در ژاپن پرورش  داده شدند. گونه شاه ماهی دم زرد با نام علمیS.lalandi گونه دیگری از ماهیان دم زرد است که بدلیل گوشت مناسبش طرفداران بیشتری دارد و در استرالیا پرورش می یابد.

برای دستیابی به فایل کامل مقاله به لینک ذیل مراجعه فرمایید:

http://up.iranblog.com/Files/0ed1fdaa6a484c0a8bc8.pdf

نویسنده: افشین عادلیAfshin Adeli - ٢٥ اسفند ۱۳۸۸

 

شیلات علم بهره برداری پایدار و اقتصادی از منابع آبی است که در جهان در دو حوزه آبزی‌پروری(Aquaculture )  و ماهیگیری (Fishing ) فعال است. البته بدلیل کاهش ذخایر طبیعی و صید روند رشد صیادی در جهان بسیار اندک است و امروزه با توجه به پتانسیل ها و توسعه علم، آبزی پروری آینده درخشانی را در تامین غذای جهانیان و  برقراری امنیت غذایی نوید می دهد. واژه شیلات معادل کلمه Fisheries  است که در ایران از واژه شیل که نوعی سد چوبی است که در قدیم در عرض رودخانه های شمال برای صید ماهی از آن استفاده می شد گرفته شده است. روش صید با شیل یا کلهام روشی است که بدلیل صدمه زدن به ذخایر و مولدین ماهیان مهاجر بالاخص در حوزه جنوبی دریای خزر منسوخ شده و بدلیل مخرب بودن از ترویج ان جلوگیری به عمل می آید. با توجه به تاریخچه تشکیل شیلات ایران در شمال کشور واژه شیلات از این کلمه گرفته شده است. 

تصویر شیل یا کلهام در رودخانه شلمانرود گیلان ( عادلی،١٣٧٠)

هدف شیلات در کشور نیز توجه به مدیریت بهره برداری بهینه  از منابع آبزی آبهای داخلی و ذخایردریاها و آبهای آزاد جهان است و وظایف  آن در راستای اجرای قانون حفاظت از منابع آبزی جمهوری اسلامی ایران شکل می گیرد. لذا در این ارتباط، مراکز آموزشی و دانشگاههای کشور نیز وظیفه تربیت نیروهای متخصص و کارآمد جهت برنامه ریزی به منظور صید و بهره‌برداری پایدار و اصولی از منابع زیستی آبهای طبیعی  و تکثیرو تولید آبزیان پرورشی را بر عهده دارند. بطوری که برای فارغ التحصیلان امکان جذب در سیستم دولتی برای برنامه ریزی ، سیاستگذاری،  هدایت وترویج فعالیت های شیلاتی کشور، و در بخش خصوصی  ارائه خدمات کارشناسی، سرمایه گذاری، کارآفرینی در عرصه تولید و بهره برداری ، توزیع ، عرضه و هدایت بخش های پشتیبانی فعالیت های ابزی پروری و صیادی کشور است.

به همین منظور علاوه بر دوره های رایج مقطع متوسطه کار و دانش  نظام آموزش و پرورش بالاخص در استان های ساحلی شامل رشته های "تکثیر و پرورش ماهیان سردآبی"، "تکثیر و پرورش ماهیان گرمابی" ، "تکثیر و پرورش میگو" و "مکانیک موتورهای دیزلی دریایی" در نظام آموزش عالی نیز رشته های "زیست شناسی دریا" و همچنین "مهندسی شیلات" در چهار گرایش "تکثیر و پرورش ابزیان"، "صید و بهره برداری آبزیان"، "فرآوری محصولات شیلاتی" و "بوم شناسی آبزیان" دایر است که در مقاطع مختلف تحصیلی به جذب دانشجو مشغولند.

حفظ گونه های با ارزش اقتصادی، حفظ و مدیریت منابع ژنتیکی و تنوع گونه ای آبزیان، تکثیر و پرورش آبزیان و مسائل مربوط به آن از جمله مدیریت پرورش ، توزیع ، مصرف، بهداشت و بیماریها، تغذیه، اصلاح نژاد، مهندسی آبزیان، بازسازی ذخایر ، مطالعه منابع آبی و ... انواع آبزیان از فعالیت هایی است که بر عهده فارغ التحصیلان شاغل این رشته ها خواهد بود.

به همین منظور دانشجویان در طی دوران تحصیل مهارت ها و تجربیات علمی لازم در خصوص موضوعات پایه و اساسی علوم زیستی از جمله، جانورشناسی، گیاهشناسی، اکولوژی و ... با موضوعات تخصصی این رشته از جمله اکولوژی دریایی، لیمنولوژی، هیدروبیولوژی، تکثیر و پرورش انواع ماهیان، سخت پوستان و نرمتنان، تغذیه و مدیریت غذادهی، بهداشت و بیماریها و .... آشنا خواهند شد و مهارتهای لازم برای تأمین احتیاجات بخشهای اجرایی را کسب خواهند نمود به طوری که امروزه روند رشد تولیدات و سرمایه گذاری شیلات مرهون توجه ویژه دولت و زحمات فارغ التحصیلانی است که عموماً از دهه 70 با شکل گیری اختصاصی و هدفمند رشته شیلات در کشور و کمک اساتید پیشکسوت رشته های مرتبط  می باشد.

علاوه بر دوره های کاردانی موجود طول دوره و شکل نظام آموزشی دوره های کارشناسی و کارشناسی ارشد رشته شیلات بر اساس مصوبات شورای عالی برنامه ریزی وزارت علوم تحقیقات و فناوری به ترتیب برای مقاطع کارشناسی و کارشناسی ارشد بطور متوسط 4 و 5/2سال می‌باشد که به شکل نظام ترمی واحدی ارائه می گردد. بطور معمول هر ترم حدود 16 هفته آموزشی طول می کشد و دروس هر ترم بر اساس برنامه‌ریزیهای گروه آموزشی و موضوعات درسی بصورت دروس تئوری و عملی ارائه می گردد. در حال حاضر نیز  امکان ادامه تحصیل در این رشته ها تا مقطع دکترای تخصصی در کشور وجود دارد.

دانشگاه های دولتی ، واحد های متعدد دانشگاه آزاد اسلامی، دانشگاه جامع علمی کاربردی و موسسات اموزش عالی غیر انتفاعی در سطح وسیع در گرایش های مختلف شیلاتی به امر اموزش دانشجویان مشغولند. فارغ التحصیلان این رشته ها می توانند در مؤسسات آموزشی و پژوهشی بعنوان کارشناس و در سازمان شیلات کشور و واحدهای تابعه بعنوان مجری برنامه ها و پروژه های صیادی و آبزی پروری خدمت کرده به درجات عالی مدیریتی و خدمت رسانی نائل گردند. سرفصل های دروس رشته ها نیز با وجود نواقص و ناهمخوانی با رشته ها و گرایش های موجود با سایر کشورها با توجه به رشد کمی و کیفی این رشته و  زیربخش در کشور در سنوات اخیر بهبود  قابل ملاحظه ای داشته است که می تواند با توجه به خیل عظیم اساتید و صاحبنظران موجود با توجه به نیازهای روز جامعه و پیشرفت علم در جهان مورد بازنگری اساسی قرارگیرد تا زمینه ایجاد گرایش های جدید و کارآیی بالاتر فارغ التحصیلان را به همراه داشته باشد.

رشته زیست شناسی دریا (Marine Biology ) که یکی از ۵ گرایش رشته زیست شناسی است بر خلاف رشته شیلات  که جزء رشته های مهندسی منابع طبیعی محسوب می گردد ، از رشته های علوم به حساب می آید و به بررسی و مطالعه خواص محیط آبی، بیولوژی آبزیان از جمله فعالیت های رشد ، تولید مثل، تغذیه آبزیان  و شناسایی فعالیت های طبیعی موجودات زنده آبزی می پردازد. برخلاف دو گرایش علوم جانوری و علوم گیاهی زیست شناسی که در آنها بیشتر موجودات خشکی زی مطالعه می شوند گرایش  زیست شناسی دریا، جانوران و گیاهان آبزی را بررسی و مطالعه می کند. به همین منظور متخصصین این رشته بستر لازم را برای آشنا سازی متخصصین شیلاتی با ابزیانی که می توانند بهره برداری اقتصادی مناسب داشته باشند فراهم می سازند.

زیست شناسان دریا علاوه بر بررسی فیزیولوژی آبزیان به مطالعه اکولوژی دریا یعنی بررسی آلودگی آب دریا و تاثیر آن بر محیط دریا می پردازند. و مسلماً فرصت های شغلی برای آنان بیشتر در نواحی ساحلی کشور یعنی 3 استان ساحلی شمالی و 4 استان ساحلی جنوب کشور وجود دارد.

در مقابل، رشته شیلات به تکنیک ها و فن تکثیر و پرورش ماهی و روش های بهره برداری آبزیان از دریا و  مدیریت آبزیانی که قبلاً توسط زیست شناسان دریا شناخته شده اند و برای انسان جنبه اقتصادی دارند و می‌توان از آنها فعالیتی اقتصادی براه انداخت می پردازد. در حالی که رشته  زیست دریا بیشتر به بررسی خصوصیات موجودات دریایی به عنوان یک موجود زنده و ویژگی های تولید مثل آنها و مطالعه محیط آب و جانداران آن می پردازد در واقع شرایط طبیعی زندگی موجودات دریایی را بررسی می کند و می توانند باعث پیشرفت علم شیلات گردند. بنابراین هر وقت بخواهیم پس از  شناسایی موجودات آبزی از آنها منفعت اقتصادی کسب کنیم یعنی بخواهیم با روش علمی و رایج آنها را از محیط طبیعی شان در سطح انبوه صید کنیم یا بطور مصنوعی تکثیر کنیم و یا آنها را در محیط های انسان ساخت پرورش دهیم از حوزه زیست شناسی دریا وارد فعالیت های شیلات شده ایم.

آشنایی با بعضی از مهارت های ویژه مانند غواصی و عکاسی و فیلمبرداری در زیر آب می تواند موفقیت متخصصین این رشته ها را افزایش دهد. ضمن اینکه جاذبه این رشته ها برای انسان هایی که عمر خود را در کنار نقاط ساحلی طی کرده اند و علاقه مند به موجودات آبزی هستند و  احیاناً از فعالیت های دریایی ترسی بدل راه نمی دهند و آنرا برای خود افتخار می دانند بیشتر است.

اگر چه روند رشد فارغ التحصیلان رشته های شیلاتی در کشور فزاینده بوده و همانند خیلی از رشته ها تناسبی بین تعداد فارغ التحصیلان و امکان اشتغال آنها وجود ندارد اما همواره زمینه کار برای دانشجویان علاقه مند و کوشا که خود نیز کارآفرین باشند جهت کسب درآمد مناسب و کمک به رشد اقتصادی کشور وجود دارد. ضمن اینکه همواره در گرایش های جدیدتر شیلات همچون "صید و بهره برداری آبزیان" و "فرآوری محصولات شیلاتی" و "مدیریت شیلات"  امکان جذب نیروی کار و رشد سهل تر متخصصین در بازار کار وجود داشته نوید بخش آینده ای بهتر وروشن تر است.

با آرزوی توفیق برای کلیه فراگیران، متخصصین ، علاقه مندان و فعالان عرصه شیلات وعلوم دریایی  کشور

نویسنده: افشین عادلیAfshin Adeli - ٢٢ اسفند ۱۳۸۸

مجله صالحین روستا، فروردین ١٣٧٨، شماره ١۵٩

 http://up.iranblog.com/37262/1268550290.pdf

نویسنده: افشین عادلیAfshin Adeli - ۱۸ اسفند ۱۳۸۸

برای مشاهده متن می توانید به لینک ذیل مراجعه فرمایید:

http://www.iranianupload.com/download.php?file=523304-procces_shark_84.pdf

نویسنده: افشین عادلیAfshin Adeli - ۱٧ اسفند ۱۳۸۸

مجله علمی شیلات ایران، تابستان 1386، شماره ٢ ، صفحه 117-126

 

چکیده:

برای آگاهی از تغییر رفتار مصرف شهروندان تهرانی نسبت به محصولات شیلاتی در سال 1384 با تکمیل پرسشنامه از 316 خانوار در هر یک از مناطق 22 گانه تهران آمارگیری تصادفی و مستقل بعمل آمد تا با تحقیقی مشابه در سال 1380 برای برنامه های توسعه بازاریابی مورد مقایسه قرار گیرد. برای محاسبات آماری، بر حسب نوع پرسش و آماره بکاررفته در تحلیل استنباطی پژوهش، برای آماره های ناپارامتریک از آزمونهای فریدمن، کای دو و آماره های پارامتریک از آماره z (توزیع نرمال)‌ و در نهایت ضریب فی کرامر در نرم افزار SPSS استفاده گردید. نتایج نشان داد، کیفیت، تازگی و بهداشتی بودن محل توزیع، بیشترین نقش را در تصمیم برای خرید دارند. ضمن اینکه قیمت خرید و بسته بندی در مقایسه با سال 1380، اولویتی برابر دارند و رابطه معنی دارنی نیز بین سطوح درآمدی خانوارهای تهرانی و گرایش مصرفی آنها وجود ندارد. 16.6 درصد به کسانی که ترجیح می دادند آبزیان را بسته بندی شده خریداری کنند افزوده شده و به 62.3 درصد رسیده است. مصرف سرانه آبزیان از 2.8 به 3.46 کیلوگرم افزایش یافته است.
گرایش مصرفی خانوارها با توجه به افزایش قیمت آبزیان دریایی به سمت آبزیان پرورش سوق یافته بطوریکه مایه قزل آلا بدلیل رشد قابل توجه تولید و ترویج زنده فروشی آن، در اولویت اول مصرف قرار گرفته است.

http://www.magiran.com/view.asp?Type=pdf&ID=436607

نویسنده: افشین عادلیAfshin Adeli - ۱۱ اسفند ۱۳۸۸

ماهنامه دنیای آبزیان، سال چهارم، بهار ١٣٨۵،شماره ٧

http://up.iranblog.com/37261/1267568116.pdf

نویسنده: افشین عادلیAfshin Adeli - ۱٠ اسفند ۱۳۸۸

دو ماهنامه اقتصاد و بازاریابی شیلات، سال اول، شماره اول، بهمن و اسفند ١٣٨٣

http://up.iranblog.com/37261/1267437020.pdf

نویسنده: افشین عادلیAfshin Adeli - ۱٧ بهمن ۱۳۸۸

ماهنامه فرهنگی اقتصادی اجتماعی  کار و جامعه،مرداد و شهریور 1387 ، شماره 98-99

  http://up.iranblog.com/37261/1267478408.pdf

نویسنده: افشین عادلیAfshin Adeli - ۱٧ بهمن ۱۳۸۸

فصلنامه سیری در شیلات ،نشریه دانشجویی دانشگاه صنعتی اصفهان، بهار 1384

مقدمــه

خانواده کپور ماهیان (Cyprinidae) از رده ماهیان استخوانی (osteichthyses) زیر رده (Actinoptrygi) راسته cyprini formes زیر راسته cyprinidei می‌باشند. 80% از ماهیان پرورشی تولید شده در جهان را کپورماهیان و تیلاپیا تشکیل می‌دهد. کپورماهیان بزرگترین خانواده آب شیرین هستند و در ناحیه مصبی و آب‌های لب شور نیز دیده می‌شوند. از لحاظ پراکنش طبیعی، این تیره بجز در آمریکای جنوبی، ماداگاسکار و استرالیا به حد وفور در همه جا منتشر گردیده‌اند. در این تیره 200 جنس و 1600 گونه وجود دارد و در تکثیر و پرورش آبزیان نقش مهمی بازی می‌کنند از لحاظ پرورش جزء ماهیان گرمابی بوده‌اند و در مناطق نیمه گرم و گرمسیر که دارای حرارتی بین 15-20 الی 35-40 درجه سانتی‌گراد باشد پرورش می‌یابند تنها در دریای خزر 20 گونه از خانواده کپور ماهیان وجود دارد مانند ماهی سفید، ماهی کلمه، ماش ماهی، سیم و... که مهمترین آن گونه کپور معمولی (Cyprinus carpio) است که بومی دریای خزر و وحشی می‌باشد و کارهای علمی بسیاری جهت اصلاح نژاد این ماهی برای مقاوم نمودن آن در برابر بیماریها، سرما و پرگوشت شدن آن صورت گرفته است، بطوری که حتی بر روی کاهش استخوان آن از طریق بهگزینی در موسسه ماکس بلانک آلمان کار شده است. (1966, Meske, 1963, Sengbusch) و نژادهای مختلفی از آن بوجود آمده است که کپور فلس‌دار، آینه‌ای، کپور خطی و کپور چرمی یا برهنه و کپورهای دارای بدنی کشیده یا برآمده مانند کپورگانیس یا کپور فرانک از آن جمله‌اند. بدن اکثر آنها از فلسهای سیکلوئیدی پوشیده شده سر آنها عریان بوده اکثرشان سیبلک دارند که معمولاً بیش از 2 جفت نمی‌باشد. کیل عاری از فلس دارند. دارای کیسه شنای دوبخشی‌اند. فاقد معده و دندان عادی بوده و دارای دندان حلقی‌اند. یکی از راه‌های شناسایی آنان شمارش دندانهای حلقی است. پیش‌بینی شده است که تا 150 سال نیز عمر می‌کنند. فصل صید آنها در دریای خزر از 20 مهر تا 15 فروردین است و بر حسب گونه، فراوانی صید آنها متفاوت است بطور مثال آبان و آذر صید ماهی سفید، اردیبهشت و خرداد ماهی کولی و در بهمن و اسفند ماهی کلمه فراوان‌تر است.

کپورماهیان پرورشی

بر اساس اطلاعات جمع‌آوری شده توسط فن لی در 5 قرن قبل از میلاد ماهی کپور معمولی قدیمی‌ترین ماهی پرورشی بوده است که انواع پرورشی آنها را به دو دسته کپورماهیان هندی (Indian Major carp) و کپورماهیان چینی (Chinese carp) تقسیم می‌کنند. کپور ماهیان هندی شامل گونه‌های ذیل می‌باشند:

الف) کاتلا با نام علمی (Catla catla) که از پلانکتونها و نخاله‌های گیاهی موجود در سطح آب تغذیه می‌نماید.

ب) روهو با نام علمی (Labeo rohita) که از مواد گیاهی موجود میان آب تغذیه می‌کند.

ج) مریگال با نام علمی (Cirrhlna mrigala) که در مجاورت کف آب تغذیه می‌کند.

د) کالباسو با نام علمی (Labeo calbasu)، این گونه‌ها نسبت به گونه‌های چینی که در کشور ما یافت می‌شود رشد کندتری دارند گونه‌های چینی عبارتند از:

الف) کپور علفخوار یا آمور سفید با نام علمی Ctenopharyngodon idella

ب) کپور نقره‌ای یا فیتوفاگ با نام علمی Hypophthalmichthys molitrix

ج) کپور سرگنده با نام علمی Hypophtalmichthys nobilis

د) کپور سیاه Black carp با نام علمی Mylopharyngodon piceus که از نرم تنان تغذیه می‌کند.

هـ) کپور لای خوار یا لجنی mud carp با نام علمی Cirrhina molitorella که از مواد پوسیده و رسوبات آلی موجود در گل و لای تغذیه می‌نماید. جدول 1-1- نمایی از میزان تولید کپورماهیان چینی را در ایران و جهان نشان می‌دهد.

ارقـام: تـن

نام گونه

جهان

ایران

1993

2001

رشد

1993

2001

رشد

فیتوفاگ

6/1903

2/3546

8

29309

36174

6/2

کپور

1319

5/2849

1/10

7544

9480

9/2

سرگنده

3/923

5/1663

6/7

2164

2692

8/2

علفخوار

1500

4/3636

7/11

4269

5497

2/3

جدول 1-1 میزان تولید کپورماهیان چینی را در ایران و جهان

در پرورش کپور ماهیان از دو روش تک کشتی ((Monoculture و روش کشت توام Poly) (culture استفاده می‌شود. برای افزایش تولید علاوه بر ترکیبی از گونه‌های کپور، ماهیانی چون خانواده کفال ماهیان و همچنین اردک ماهیان در روش کشت توام استفاده می‌شود. مبدا پیدایش این ماهی را حوزه دریای سیاه و خزر می‌دانند که از آسیای مرکزی به کشور چین رفته است و سپس به آسیای جنوب شرقی برده شده است بطوریکه ابتدا در ژاپن بصورت تک کشتی پرورش می‌یافته است و در سال 1949 ماهی آمور و کپورنقره‌ای و سرکنده به شوروی سابق معرفی گردید. بررسی هائیکه به منظور پیش رس کردن آنها از طریق تزریق هورمون در شرایط مصنوعی در دهه 1960 تا 1970 با موفقیت انجام شد باعث انتقال این گونه‌ها به کشورهای اروپایی و آمریکایی و کشت توام آنان گردید تا اینکه در تابستان 1345 برای نخستین بار ماهی علفخوار توسط شرکت سهامی شیلات از کشور شوروی سابق خریداری و برای کنترل گیاهان آبزی تالاب انزلی وارد گردید و مولدین گونه‌های دیگری چون کپور نقره‌ای و سرگنده در سال 1351 از کشور رومانی توسط شرکت سهامی دامپروری و پرورش ماهی سفیدرود وارد گردید و در هفت هشت سال گذشته نیز مولدین جدید کپور نقره‌ای و کپور سیاه نیز توسط شیلات از کشور چین خریداری شده است که در مرکز تکثیر و پرورش شهید انصاری رشت نگهداری می‌گردد. اما لازم به ذکر است که در ایران اولین بار تکثیر و پرورش خانواده کپورماهیان با تکثیر ماهی سفید در سال 1340 آغاز شده است. نیاز سالانه کشور ما ایران به پروتئین گوشت ماهی در حال حاضر حداقل 650 هزارتن است و گوشت ماهی با دارابودن 15 تا 24 درصد پروتئین و 1 تا 22 درصد چربی، 66 تا 84 درصد آب و 2 تا 8 درصد موادمعدنی و مقدار کمی مواد قندی برتری قابل ملاحظه نسبت به گوشت قرمز دارد و با هضم پذیری بین 89 تا 96 درصد در مقابل هضم پذیری گوشت گاو و جوجه (مرغ) بین 87 تا 90 درصد و وجود ویتامین‌های گوناگون امروزه طرفداران بسیاری دارد به طوری که گونه کپورمعمولی (Common Carp) به عنوان اصلی‌ترین گونه خانواده کپور ماهیان با دارا بودن 5000 تا 7000 واحد بین‌المللی ویتامین A که هر واحد آن معادل 3/0 میکروگرم است و 32% فلوئور در مقایسه با گونه‌های مطرح دارای ارزش غذایی معادل جدول 2-1 است ضمن اینکه باید بدانیم در هنگام مهاجرت و تخمریزی از میزان چربی و پروتئین ماهی کاسته می‌شود برای مثال ماهی آزاد در طول مهاجرت و تخم‌ریزی حدود 92 درصد از چربی 72 درصد از پروتئین و 62 درصد از خاکستر بدن خود را از دست می‌دهد.

نام فارسی

نام علمی

پروتئین

چربی

رطوبت

خاکستر

واحد: گرم در هر 100 گرم

تون زردباله

Thunnus albacares

8/25-9/22

5/9-1/0

1/77-3/67

9/1-3/1

قزل‌آلای‌رنگین‌کمان

Oncorhynchus mykiss

6/32-1/26

7/9-1/7

7/63-8/57

6/1-1/1

کپور معمولی

Cyprinus carpio

3/19-4/17

8/14-3/3

8/79-2/66

2/1-1

آزاد ماهی کتا

Oncorhynchus keta

5/24-4/18

8/4-3/1

3/78-9/68

7/1-2/1

گونه خاویاری

Acipencerldae spp.

9/20-4/17

8/3-4/0

89-4/74

4/1-3/0

جدول 2-1 مقایسه ارزش غذایی کپور با برخی ماهیان

گونه‌های مختلف خانواده کپور ماهیان به دلیل استفاده از حلقه‌های اول زنجیره غذایی موجود در آب، استعداد رشد سریع، سازگاری وسیع، گوشت لذیذ، نیاز به حداقل امکانات و سرمایه‌گذاری در امر پرورش و عامه‌پسندی آن جایگاه ویژه‌ای در اقلام غذایی و تغذیه مردم دارند. ضمن اینکه گونه‌های کپور نقره‌ای و آمور علاقه‌مندان بیشتری از کپور معمولی دارد و کپور برکه‌ای یا کاراس با وجود دارابودن تیغ زیاد بدلیل خوشمزه بودن طالبان بسیاری داشته و این ماهی در اروپا هزاران تن به مصرف می‌رسد. در کشت توام به طور متوسط 5/3 تن در هکتار تولید وجود دارد که حداکثر تا 7 تن در هکتار زیر متداول است. البته به طور آزمایشی با هوادهی و غذای دستی به 15 تن نیز رسیده‌ایم ضمن اینکه در اخبار سال 1363 گزارشی مبنی بر تولیدی معادل 25 تن در یک استخر یک هکتاری به عمق 6 متر با غذای طبیعی در طی دو زمستان در منطقه دریان آذربایجان شرقی وجود دارد اما در فیلیپین و سایر کشورها در استخرهای پرورش آب راکد تا 36 تن و در آبهای جاری سرشار از موادغذایی تا 80 تن بر هکتار کپور ماهیان در هکتار تولید داشته‌اند. زمان برداشت در پاییز حوالی آبان ماه است که با صید ماهیان استخوانی دریای خزر هم زمان است.

کپورماهیان پرورشی در ایران

الف- کپور معمولی (Common carp) این ماهی بعنوان یکی از اصلی‌ترین ماهیان پرورشی دنیا شناخته شده است و بطور گسترده‌ای در اروپا و آسیا و خاور دور پرورش داده می‌شود و نوع بومی وحشی آن با نام سازان در آبهای جنوبی دریای خزر مشاهده می‌شود نوع پرورشی آن در سراسر کشور پرورش می‌یابد. در واقع کپور معمولی به دو نوع پشت بلند و کشیده تقسیم می‌شود که در واقع با نسبت ارتفاع بدن به طول استاندارد آنهاست (H:I) بطوری که در کپورهای پشت بلند این نسبت برابر 05/2 :1 تا 60/2 :1 و در کپورهای پشت کشیده برابر 6/2 :1 تا 0/3 :1 است که هر چه این نسبت بیشتر باشد ماهیان کپور به اشکال وحشی خود نزدیک‌تر می‌باشند. کپور دارای بدنی کشیده و از طرفین فشرده می‌باشد به ندرت به طول 100 سانتیمتر و وزن 25-30 کیلوگرم می‌رسد و به 40 سال سن می‌رسد دمای یک تا 40 درجه را تحمل می‌کند. در آبهای گرم و با سرعت کم با بستر شنی یا لجنی پوشیده شده از گیاهان آبزی زندگی می‌کند اما آب قلیایی و درجه حرارت بین 1 تا 2 درجه فعالیت کپور را کم می‌کند.

از آبزیان بسیار ریز نقاط ساحلی و بستر آب مانند کرمها، لارو حشرات و نرمتنان کوچک تغذیه می‌کند در استخرها غذای خود را از میان گیاهان و جانوران کفزی استخر می‌یابند. زمان تخم ریزی آن از اردیبهشت تا تیرماه در درجه حرارت 2/18 درجه سانتیگراد است که در مدت یک هفته در چند مرحله صورت می‌گیرد و قطر تخم 6/1-1 میلی‌متر است و انکوباسیون آنها با جریان آب 2 تا 3 لیتر در ثانیه در 5-3 روز طول می‌کشد. میزان درجه حرارت و غذا در رشد کپور موثر است و 20 درجه سانتیگراد بهترین دما برای رشد است.

ب) کپور علفخوار یا آمور (grass carp) به این ماهی به اشتباه در بازار، ماهی سفید پرورشی می‌گویند. دارای بدنی کشیده و پهن با باله‌های کوتاه و قوی است که شبیه ماهی سفید می‌باشد اما بدنش از فلس‌های درشت که به زرد روشن می‌گراید پوشیده شده است دارای دندانهای حلقی 2 ردیفی است با طول 7-6 میلی‌متر به تغذیه فعال می‌رسد و در زمان 7 تا 13 سانتیمتری با تغذیه 30% زئوپلانکتون رشد خوبی دارد. ضریب غذایی آن 1 به 30 است و غذای اصلی آن را علوفه و گیاهان آبزی تشکیل می‌دهد و جهت کنترل گیاهان به محیط‌های آبی معرفی می‌گردد. بطوری که به اندازه 40% وزن بدن خود در شبانه روز تغذیه می‌کند. مرز شروع و امساک تغذیه بین 10 تا 12 درجه سانتیگراد است و به 50 کیلوگرم می‌رسد بطور متوسط 500 هزار و 7 ساله آن 816 هزارتخم می‌دهد. در زادگاه خود رودخانه آمور که رودخانه‌ای گل‌آلود با بستر سنگریزه‌ای است تخم ریزی در دمای 23-21 درجه بطور دسته جمعی صورت می‌گیرد. دوره انکوباسیون 5/1 روز می‌باشد. بچه ماهیان ابتدا از جلبکها سپس از گیاهان آبزی و لاروهای شیرونومیده، بی مهرگان و سخت پوشان تغذیه می‌کنند و به راحتی میزبان انگلهای داخلی و پارازیت‌های خارجی می‌شود و گوشت آن علاقه‌مندان زیادی دارد.

ج) کپور سرگنده (Big head) مبدا پیدایش این ماهی در رودخانه‌های جنوب و مرکز چین (یانگ‌تسه، کونگسی، کونگتانگ) است شکم این ماهی گرد بوده و دارای سر بزرگ می‌باشد با اینکه از ارزش غذایی خوبی برخوردار است اما سر بزرگ آن از مشتاقان آن می‌کاهد رنگ آن کمی تیره‌تر از کپور نقره‌ای است چشم‌ها پائین‌تر از محور طولی بدن قرار دارد و دندانش حلقی یک ردیفی است و در سطح ساینده آن فاقد شیار است.

تغذیه بصورتی است که ابتدا از پلانکتون‌ها، سخت پوستان و کلادوسرهایی چون chydorus sphaericus ، Daphnia sp ، Bosmina sp ، Alona sp ، sida crystallina ، Eurycerus Lamellatus و کوپه پودها تغذیه کرده بطوری که در مرحله انگشت قدی سیکلوپس‌ها و روتیفرها نقش مهمی در رشدشان دارند و لاروهای کفزی از خانواده شیرونومیده همچون chaoborus ، Ephemridae، sialis را مورد تغذیه قرار می‌دهند. کرم‌های توبی فکس و نرم تنان کوچکی چون Limnaea auricularia و valvata و غیره به همراه سوسک‌های آبزی corixa غذاهای دیگر آنرا تشکیل می‌دهند.

تیغه یا کیل زیر شکم تنها پس از پایه باله شکمی مشهود است سرپوش آبششی بطور مشهودی از پایه باله سینه‌ای جلوتر رفته است متوسط باروری آن 500 هزارتخم است و در صورت فراوانی غذا رشد آن بسیار زیاد است. ماهی زئوپلانکتون خوار است، دمای مناسب آب 25-22 درجه سانتیگراد است قطر تخم 1/1-1 میلیمتر و دوره انکوباسیون 5/1-1 روز طول می‌کشد در 8-7 میلیمتری به تغذیه فعال رسیده و وزن خود را تا 50 کیلوگرم می‌رساند.

د) کپور نقره‌ای (silver carp) با نامهای فیتوفاک، تولستولوبیک و نام تجاری ماهی آزاد پرورشی که به اشتباه در بازار متداول است خوانده می‌شود. سر این ماهی گرد و پهن و دارای فلس‌های ریز می‌باشد. دارای تیغه‌های آبششی طویل می‌باشد که در 5/1 سانتی‌متری از الگ تغذیه می‌کنند. البته در ابتدا از فیتو و زئوپلانکتونها تغذیه می‌کند ولی بعداً به فیتوپلانکتونها روی می‌آورند. دارای دهان زیرین و بدنی کشیده و نقره‌ای است. درکشور ما تا 14 کیلو مشاهده شده اما دندان حلقی 4 ردیفی دارد و سطح ساینده آن شیاردار است. دارای کیل کامل می‌باشد و وزن آن تا 20 کیلوگرم می‌رسد تا 17 درصد وزن خود تغذیه می‌کند. در آب ساکن عمل تخم‌ریزی انجام می‌گیرد. متوسط تخم‌ها بین 467 تا 542 هزارتخم می‌باشد در درجه حرارت 23-21 تخم ریزی می‌کند. تخمها 1-7/0 میلی‌متر قطر دارند و انکوباسیون آنها 5/1 روز طول می‌کشد. 50 تا 85% کشت توام را این ماهی تشکیل می‌دهد. داشتن کیل کامل، سرکوچک و نرسیدن انتهای باله سینه‌ای به باله شکمی آنرا از کپور سرکنده متمایز می‌سازد. این ماهی گوشتی لذیذ، چرب و استخوانی دارد و بهترین ماهی پرورشی در نزد عموم می‌باشد.

هـ- ماهی برکه‌ای یا کاراس به نام علمی Carassius carassius این ماهی شبیه کپور معمولی است منتهی سیبلک ندارد. دارای دندان حلقی یک ردیفی است. باله دمی آن شکاف دارد. 25-15 سانتیمتر طول دارد. حداکثر طول آن به 45 سانتیمتر می‌رسد. وزن آن به یک الی 2 کیلوگرم می‌رسد ماهی آبهای راکد است و انواع مختلفی چون کاراس طلایی و سیمگون وجود دارد. مردابها و آبگیرهای پوسیده از خزه برای این ماهی بسیار مناسب است.

در دسته‌های بزرگ در آبهای با رسوبات بالا و لجنی زندگی می‌کند ماهی بسیار سازگار و مقاومی است و تا مدتها خارج از آب زنده می‌مانند. در درجه حرارت کمتر از 14 درجه سانتیگراد تخم‌ریزی نمی‌کند. در رودخانه آمور محل زندگی این ماهی 4-3 بار در سال تخم ریزی صورت می‌گیرد. بطور متوسط 254 هزارتخم می‌ریزد. از موجودات ریز بنتوزی و بقایای گیاهی و حشرات تغذیه می‌کند. در زمستان داخل لجن‌ها فرو می‌رود. بطور ناخواسته درصد بالایی از ماهیان استخرهای پرورش گرمابی را تشکیل می‌دهد اما جز گونه‌های اصلی نیست و رغیب غذایی ماهی کپور معمولی محسوب می‌شود. در ماههای اردیبهشت تا تیر در درجه حرارت 20-19 تخم ریزی می‌کند. تخم‌ها به گیاهان می‌چسبد و 7-3 روز طول می‌کشد تا تخم‌ها به لارو تبدیل شوند با ماهی کپور دورگه‌ای نامناسب می‌دهد که گوشت و رشد خوبی ندارد و دارای یک جفت سیبلک کوتاه و نازک و لبهای نازک باله دمی با شکاف عمیق می‌باشد. اما گونه خالص آن از گوشت بسیار لذیذی در مقابل استخوانی فراوان برخوردار است. در مناطق گرم و خیلی گرم (مانند خوزستان) در عرض یکسال به 35 تا 25 سانتی‌متر و به وزن 2-1 کیلوگرم می‌رسند و در مناطق معتدل هر سه ماه یکبار تخم‌ریزی کرده و در عرض 6 ماه به 400 الی 500 گرم می‌رسد. قسمتی از آن در فصل بهار و مابقی در چاهکهای زیرآبی زمانی که دما به 7 درجه می‌رسد. در فصل پاییز و زمستان صید می‌شوند تعداد تخم کپور اروپایی و ایرانی از 300 تا 700 هزار دانه متغیر است اما به ازاء هر کیلو وزن بدن 100 هزارتخم می‌دهند. کم تفاوتی نسبت به کیفیت آب و غذا، پرزاد و ولدبودن و مقاومت این ماهی هنگام حمل و نقل به نقاط دور دست گوشت لذیذ و مغذی و... از مزایای این ماهی است که مورد توجه پرورش دهندگان است. تکثیر آن بصورت نیمه طبیعی انجام می‌شود. بطوری که از مولدین نر سه ساله و ماده 4 ساله برای تکثیر استفاده می‌شود. برای این منظور 25 الی 50 عدد ماهی مولد رسیده (به وزن 150 الی 250 کیلوگرم) را می‌توان در استخر به مساحت 1000 مترمربع معرفی کرد. مولدین بایستی بالای 3 تا 5 کیلوگرم وزن داشته باشند. یک کپور 7 کیلوگرمی می‌تواند 2/1 میلیون تخم در استخر طبیعی تولید کند که در شرایط طبیعی  آن یعنی 400 هزاربچه ماهی حاصل می‌شود که بر حسب شرایط آب و هوایی این هم‌آوری متفاوت است که در شرایط آب و هوای نامطلوب، انواع مختلف بیماریها و تهاجم دشمنان 70% آن باقی می‌ماند. بالنتیجه حدود 120 هزاربچه ماهی، زنده می‌ماند که 80% آن می‌تواند به استخرهای پرورشی معرفی شود. استخرها بایستی از گیاهان آبزی پوشیده باشند چون تخم‌های کپور بایستی به آن بچسبند تا تفریخ شوند. تنها برخی گیاهان برای این منظور مناسبند که عبارتند از:

چمن دم روباهی  Alopcusus pratensis ، شبدر سوئدی  Trifolium pretense، شبدر چمنی، جگن Carex comans ، سازو Juncus arabicus ، و غیره در غیر اینصورت می‌توان بطور مصنوعی از شاخه‌های کاج یا از حصیرهای ساخته شده استفاده نمود مانند سعفه‌های نخل بنام کاکابان (Kakaban) که در اندونزی مرسوم است.

بنابراین با توجه به موقعیت اقلیمی و مساعد کشور برای پرورش ماهیان گرمابی و ظرفیت‌های ایجاد شده با احداث سایت‌های پرورش این ماهیان، انتظار می‌رود با تلاش و همت مسئولین و متخصصین و آبزی پروران در جهت افزایش تولید و بهره‌وری در جهت برآوردن تقاضای جمعیت روبه رشد کشور گام‌های سریعی برداشته شود و در آینده نزدیک شاهد تحقق اهداف پیش‌بینی شده برنامه‌های توسعه کشور باشیم.

 

 

نویسنده: افشین عادلیAfshin Adeli - ۱۳ بهمن ۱۳۸۸

درج در روزنا مه آسیا ، یکشنبه 27 بهمن 1381 - صفحه 7

حدود هفتاد سال اسـت که از فعالیتی که با تکثیر میگـوی ژاپنی آغـاز گردیـد در جهـان می گـذرد ، فعالیـتی که در گـرو آب ، خاک ، غذا  و فن آوری اطلاعات توسعه یافته است و مبنای گسترش آن همواره صادرات بوده است. در سال 2000 میلادی به میزان 4168400 تن میگو به نسبت 4118900 تن میگو در سال1999 از منابع آبی جهان برداشت شده است که سهم میگوی پرورشی در سال 2001 به میزان 855500 تن نسبت به سال 2000 به میزان ده درصد افزایش داشته است ،در واقع سهم میگوی زنده بهره برداری شده از دریا در سال 1999 به میزان 76 درصد در مقابل 24 درصد میگوی پرورشی بوده است 56 درصد از بخش اعظم میگوی پرورشی جهان مربوط به گونه ببری سیاه ،20 درصد گونه سفید آرام و 6 درصد میگوی سفید چینی بوده است وبقیه را گونه های متفرقه تشکیل داده اند . کشورهای چین، هند و اندونزی بیشترین میزان بهره برداری میگوی  طبیعی جهان را دارند بطوری که چین به تنهایی با 1241900 تن بهره برداری 30 درصد میگوی جهان را در اختیار دارد اما بزرگترین پرورش دهندگان میگوی جهان تایلند، اکوادور ، چین و هند هستند که تایلند در سال 2001 با حدود 280 هزار تن تولید میگوی پرورشی بزرگترین پرورش دهنده میگو بوده است  از دهه 1980 از 8 هزار تن به  200هزار تن در دهه 1990 میگوی پرورشی این کشور افزایش داشته است که از سال 1985 تا 1995 به میزان 400 درصد تولید افزایش داشته است .

     سطح مزارع پرورشی جهان نیز امروزه به حدود 1.2 میلیون هکتار رسیده است که از رقم دقیق 1251450 هکتار 1114050 هکتار آن در نیمکره شرقی جهان واقع شده بطوری که از سال 1998 تا 1999 کشورهای آسیایی 75 درصد سطح مزارع خود را توسعه و در مقابل در نیمکره غربی و قاره آمریکا 39 درصد کاهش داشته است . کشورهای اندونزی با 350 هزار هکتار، ویتنام با 200 هزار هکتار و چین با 180 هزار هکتار بیشترین سطح زیر کشت میگو در جهان را در اختیار دارند در این میان کشورهای تایلند و اکوادور از کشورهایی هستند که بیشترین سهم از تولید مزارع خود را به بحث صادرات اختصاص داده اند بطوری که کشور اکوادور در سال 1999 با بحران بیماری لکه سفید نیز مواجه شد .

    در بعد صادرات نیز 75 درصد میگوی تولیدی جهان به ژاپن و آمریکا صادر می گردد  در سال 2001 آمریکا و ژاپن هر یک به ترتیب با 400337 تن و 245049 تن واردات بزرگترین کشورهای وارد کننده میگوی جهان بوده اند بطوری که ارزش واردات میگو به ژاپن 2294.535 میلیون دلار بوده که 7.2 درصد ارزش آن نسبت به سال 2000 کاهش داشته است . ارزش واردات میگو به آمریکا نیز 3626 میلیون دلار بوده است که 3 درصد نسبت به سال 2000 کاهش داشته است.

     از سال 1996 تاکنون واردات میگو به آمریکا از 264206 تن به 400337 تن افزایش و ژاپن از 288800 تن به میزان 245049 تن کاهش داشته است.

     در نیمه اول سال 2002 نیز 170659 تن میگو به ارزش 1325.5 میلیون دلار به آمریکا وارد شده که از نظر میزان 15 درصد و از نظر ارزش 6.6 درصد نسبت به مدت مشابه سال قبل افزایش داشته است .

     قیمت میگو در جهان وابسته به اندازه، محل بهره برداری ، گونه، زمان فروش در طول سال متفاوت است و در این راستا در سال 2001 تایلند بزرگترین صادرکننده میگوی جهان با 134910 تن به ارزش 1223.6 میلیون دلار بوده است. در سال 2001 اندونزی 23% هند 18% ویتنام15%  تایلند8%  چین6%  و سایر کشورها0  30% بازار میگوی ژاپن را در دست داشته اند و در شش ماهه اول سال 2002 این سهم برای اندونزی 23% ویتنام16% هند12% تایلند8% چین7% و سایر کشورها 34% بوده است.

     در میگوی وارداتی سال 2001 آمریکا نیز تایلند34 % ویتنام،هند،مکزیک و چین هر یک با 8% و سایر کشورها با 36% سهم دخالت داشته اندکه در شش ماهه اول سال 2002 این سهم برای  تایلند 28%هند 11% اکوادور 10% ویتنام9% چین6% و سایر کشورها 36% بوده است.

    با این وصف توسعه مزارع میگو همگام با پیشرفت تکنولوژی و تقاضای بین المللی رشد نموده و وجود سهم عمده بازار آن در آمریکا و ژاپن اهمیت رقابت بازاریابی را در این عرصه با وجود ضوابط و استاندارد های بین المللی برای کشورهای تولید کننده  عیان می سازد و مبنای برنامه ریزی  توسعه آنها در جهت افزایش سطح و تولید و کاهش قیمت تمام شده  محصول خواهد بود.

 

 

نویسنده: افشین عادلیAfshin Adeli - ٦ بهمن ۱۳۸۸

 

فصلنامه نظام مهندسی کشاورزی و منابع طبیعی، شماره 12 ،سال سوم، تابستان 1385

http://www.irpds.com/FileEssay/noor-88-10-20-2.pdf 

نویسنده: افشین عادلیAfshin Adeli - ۳ بهمن ۱۳۸۸

مجله برنامه و بودجه، سال ششم ،شماره ٩ -١٠ ، پیاپی ٧٠، دی و بهمن ١٣٨٠، ص ٨٣-١١٩

چکیده:
ایران بیش از 2700 کیلومتر مرز آبی دارد، و بدین روی، ظرفیت بالقوه فراوانی را در زمینه امور شیلاتی داراست. این منابع عظیم دریایی از جنبه اقتصادی برای کشور با اهمیت می‌باشد. این زیربخش اقتصادی به لحاظ تأمین بخشی از موارد پروتئینی، ایجاد امنیت غذایی، ایجاد درآمد ارزی و اشتغال‌زایی، نقش مهمی دارد. در سال 1378، سهم این زیر بخش از اشتغال کل کشور 81/0 درصد، از تولید ملی 29/0 درصد و از صادرات غیرنفتی 5/1 درصد بوده است. شناخت وظایف، هدف‌هاو برنامه‌های این زیربخش مهم اقتصادی و ارزیابی عملکرد این زیربخش با آنچه در برنامه‌های توسعه اقتصادی اول و دوم برای آن در نظر گرفته شده بود، گام مؤثری در جهت بهبود وضعیت عملکرد این زیربخش و استفاده بیشتر از ظرفیت بالقوه موجود آن می‌باشد. در این گزارش، به بررسی وضعیت عملکرد شیلات کشور در طی دو برنامه اول و دوم توسعه می‌پردازیم. نتایج بررسی نشان می‌دهد که در حوزه تأمین شرایط لازم برای افزایش توان صیادی و رشد و گسترش میزان صید، و به تبع آن، رشد و گسترش مصرف ماهی و سایر آبزیان، عملکرد شیلات مطلوب نبوده است. در حوزه تکثیر و بازسازی ذخایر نیز به رغم رشد مطلوب تولید بچه‌ماهی، ماهیان‌ رهاسازی شده در دریا رشد مطلوبی نداشته‌اند. به طوری که بهره‌برداری از آب‌های شمال با مخاطره مواجه خواهد بود. در حوزه سرمایه‌گذاری نیز عملکرد شیلات مطلوب بوده است اما در زمینه صادرات، به واسطه کم تجربه بودن (بخش خصوصی) و عدم تلاش مضاعف برای بازاریابی سایر فرآورده‌های شیلاتی (بجز خاویار) شرکت شیلات نتوانسته سهم مناسبی را از صادرات برای این محصولات کسب نماید

برای دریافت فایل متن کامل به لینک ذیل مراجعه نمایید:
http://www.ensany.ir/storage/Files/20101024155442-bar069pdf83.pdf
 
نویسنده: افشین عادلیAfshin Adeli - ۳ بهمن ۱۳۸۸

تحلیلی به مناسبت قانون تاسیس سازمان شیلات ایران

هفته نامه برنامه - شماره ٧٢ - شنبه ١٣ تیر ١٣٨٣

http://www.spac.ir/barnameh/n-barnameh1-206/barnameh72%20pdf.pdf

نویسنده: افشین عادلیAfshin Adeli - ٢٧ دی ۱۳۸۸

علوم کشاورزی و منابع طبیعی ،فروردین- اردیبهشت 1386; 14(ویژه نامه منابع طبیعی (ضمیمه)):91-99.

چکیده:

با تاکید بر نقش بسته بندی، رفتار مصرفی 316 خانوار با نمونه آماری مستقل در هر یک از مناطق 22 گانه شهر تهران در بهار سال 1384 بررسی گردید. در روش آماری بر حسب نوع سوال و آماره بکار رفته در تحلیل استنباطی پژوهش برای آماره های ناپارامتریک: از آزمون های فریدمن، کای دو و آماره های پارامتریک شامل: آماره Z (توزیع نرمال) و در نهایت ضریب فی کرامر استفاده شد، بطوری که رابطه معنی داری بین سطوح درآمدی خانوارها تهرانی و گرایش مصرفی آنها وجود نداشت و عواملی مانند کیفیت و تازگی و بهداشتی بودن محل توزیع بیشترین نقش را در تصمیم خرید آنها داشتند. قیمت آبزیان و بسته بندی مطلوب، اولویتی برابر داشتند و 62.3 درصد ترجیح می دادند آبزیان را بسته بندی شده خریداری کنند. مصرف سرانه هر فرد در شهر تهران 3.46 کیلوگرم برآورد شد. مصرف کنندگان آبزان بسته بندی شده خواهان درج ارزش غذایی و افزایش توانایی مدت نگهداری بسته، درج زمان تولید، کد بهداشتی و داشتن بر چسب معتبر و اطلاعت در مورد طبخ آبزیان و راحت باز شدن بسته بندی هستند. گرایش مصرف خانوارها به علت افزایش جمعیت آنان و قیمت آبزیان در نتیجه کاهش ذخایر دریای و بهره برداری از آنها، به سمت آبزیان پرورشی بخصوص قزل آلا سوق یافته است. پس رفتار مصرف کنندگان و تصمیم خرید آنها متاثر از اقتصاد روز و جهت گیری های شیلات در توسعه آبزی پروری بوده است. عدم اطمینان از تازگی و بهداشتی بودن آبزیان نیز از دلایل عمده عدم مصرف آن است، که باعث گرایش شهروندان به خرید از نمایندگی هیا شیلات شده است که نیازمند تبلیغات و هدایت مصرف کنندگان به سوی سایر مکان های معتبر توزیع است. این تحقیق لزوم مدیریت بازاریابی با استفاده از تحقیقات بازاریابی و افزایش اطلاع رسانی در جهت آگاهی دادن به مزایای بسته بندی در جهت کاهش ضایعات و ایجاد ارزش افزوده و ساماندهی کانال های توزیع را برای افزایش مصرف سرانه خاطر نشان می سازد و بر ایجاد آژانس های اطلاع رسانی و تحقیقات بازاریابی و پژوهش بیشتر در این زمینه تاکید می نماید.

 http://www.sid.ir/fa/VEWSSID/J_pdf/5141386v0110.pdf

 

نویسنده: افشین عادلیAfshin Adeli - ٢۳ دی ۱۳۸۸

به یاد استاد فقید و معظم شیلات ایران شادروان دکتر امین کیوان

برگ در انتهای زوال می افتد و میوه در ابتدای کمال. بنگر که چگونه می افتی. چون برگی زرد، یا سیبی سرخ" کنفسیوس"

 

روزنامه ایران، شماره ٣٨١٨  ١/١٠/١٣٨۶

به یاد پدر علم شیلات ایران

مردى که در آب ها مى زیست

 

دکتر امین کیوان، استاد معظم شیلات، افسر بهدارى نیروى دریایى شمال، نوه دخترى یکى از آزادیخواهان گیلان مرحوم قربانعلى خان بلند بخش و فرزند جناب حسن فتحعلى زاده، در سال ۱۳۰۸ به مقتضاى مأموریت پدرش در شیلات در شهر آستارا دیده به جهان گشود. اجداد پدرى او از اهالى لنکران بودند که پس از جنگ هاى سیزده ساله ایران و روس در زمان فتحعلى شاه قاجار و جدا شدن یکسرى از شهرها، به استان گیلان روى آوردند. پدر ایشان به دلیل کسب و کار تجارت و آشنایى به زبان روسى به استخدام شیلات در آمد. تحصیلات ابتدایى و نیمى از تحصیلات متوسطه خود را در انزلى گذراند و رتبه اول را در دبیرستان فردوسى این شهر کسب نمود. سال چهارم متوسطه به دبیرستان نظام رفت و در پنجم متوسطه سر گروهبان کل و ارشد شبانه روزى این دبیرستان شد و همواره جویاى دریا و خدمت رسانى به آن بود. در ششم متوسطه، رشته طبیعى را انتخاب نمود و با تشکیل رشته ماهى شناسى و شیلات به دانشکده دامپزشکى دانشگاه تهران پیوست. ابتدا به دلیل ممنوعیت نظامیان در شرکت در کنکور به ناچار وارد دانشکده افسرى شد، ولى دل از دریا برنداشت. در دانشکده افسرى ارشد کل سال اول پیاده نظام گردید و پس از طى شرایط سخت انضباطى سه ماهه با نظر فرماندهان در کنکور دانشکده دامپزشکى شرکت نمود و در نهایت با موضوع طبقه بندى زیست شناسى ماهیان مولد خاویارى دریاى خزر و تکنولوژى آن با درجه ممتاز درجه دکتراى خود را به پایان برد و به دلیل عدم امکان تحصیل در این رشته در کشور مجبور به ترک وطن شد. در ارتش حائز رتبه اول براى اعزام به کشور فرانسه براى گذراندن دوره تخصصى علوم آزمایشگاهى تشخیص طبى گردید. تصمیم گرفت در رشته بیولوژى دریا و شیلات نیز ادامه تحصیل دهد که به دلیل نبود ارز توسط دولت تا مدت سه سال موفق به عزیمت نگردید، تا این که در سال ۱۳۳۵ مسئولیت ریاست آزمایشگاه و بازرسى بهداشتى مواد غذایى نیروى دریایى شمال را در انزلى پذیرفت. در سال ۱۳۴۲ پس از دریافت دکتراى بیولوژى دریا با گرایش ایمولوژى از دانشگاه پاریس و تخصص علوم آزمایشگاهى از انستیتو پاستور دانشکده پزشکى پاریس به کشور بازگشت و مسئولیت تحقیقاتى را در آزمایشگاه کنترل مواد غذایى ارتش برعهده گرفت.

تحقیقات خود را با نشر نتایج تحقیقاتى در خصوص «برنج شناسى و طرز بازرسى برنج» ادامه داد و به دلیل جلوگیرى از خسارات اقتصادى که هر ساله در این خصوص به ارتش کشور وارد مى شد موفق به دریافت نشان دانش گردید. او سپس روش هاى میکروب شناسى را در کارخانجات کنسرو ترویج نمود و کارخانه پایلوت کنسرو سازى را براى مواقع جنگى طراحى و تأسیس نمود که منجر به دریافت نشان ابن سینا و رازى گردید.

از سال ۱۳۴۹ بنا به درخواست نیروى دریایى به عنوان رئیس آزمایشگاه مرکزى، آزمایشگاه هاى تشخیص طبى بهدارى در شمال و جنوب کشور را ایجاد و فعال نمود. سال ۱۳۵۸ ریاست بیمارستان مرکزى و با اوجگیرى جنگ تحمیلى ایران و عراق سرپرستى بهدارى نیروى دریایى را بر عهده گرفت و در سال ۱۳۶۲ در کمال افتخار به خدمات نظامى خود در لواى خدمات انسانى پایان داد.

او همزمان با فعالیت هایش در ارتش به عنوان مشاور عالى فنى شرکت شیلات جنوب از سال ۱۳۴۲ در این شرکت تا سال ۱۳۵۲ خدمت نمود و تا سال ۱۳۵۸ به عنوان مدیر امور صید و ناوگان صیادى و به عنوان عضو فنى هیأت مدیره و معاون تحقیقاتى و فنى شرکت شیلات جنوب به کار خود ادامه داد و به نوعى پایه هاى شیلات جنوب کشور را بنیان نهاد.

ایشان علاوه بر منشأ خدمات پایه در امور نظامى، پزشکى و امور تحقیقاتى در عرصه علوم و صنایع غذایى که تربیت و پرورش شاگردان زیادى را به همراه داشته است پایه گذار و هدایتگر سکان شیلات جنوب ایران، استاد محقق در دانشگاه تهران، مؤسس دپارتمان ماهى شناسى و صنایع شیلاتى در دانشکده علوم تغذیه انستیتو خوار و بار و تغذیه ایران (در دانشگاه شهید بهشتى فعلى)، مشاور عالى در موضوعات کلان شیلاتى و بنیانگذار و راهگشاى رشته هاى شیلات کشور بالاخص در ایجاد نخستین رشته شیلات در دانشگاه آزاد اسلامى واحد شرق گیلان در لاهیجان در سال ۱۳۶۸ و سکاندارى رشته شیلات در واحد علوم و تحقیقات دانشگاه آزاد اسلامى و اشاعه و پشتیبانى آن در اقصى نقاط کشور بوده است.

تهیه طرح هاى متعدد از جمله تهیه نخستین آئین نامه صید ماهى در آبهاى جنوب، ایجاد ناوگان صید میگو در شیلات جنوب، ایجاد انستیتوى تحقیقاتى علمى و فنى ماهیگیرى شیلات جنوب، نماینده ایران در کمیته هاى فنى سازمان خوار و بار کشاورزى (فائو) در موضوعات شیلاتى آبهاى جنوب ، مشارکت در تهیه کتاب طبقه بندى ماهیان خلیج فارس و دریاى عمان با کمک فائو و نگارش، تدوین و هدایت کتب، مقالات و پایان نامه هاى متعدد در سطح کشور و مهم تر، تلفیق علم و تجربه وافر در علوم مرتبط در جهت هدایت متخصصین و کمک به توسعه کشور و رفاه مردم تنها بخشى از خدمات این انسان برجسته بوده است. تحقیقات ایشان در تعیین گروه خونى برخى ماهیان و تعیین نژاد آبزیان در عرصه بین المللى از افتخارات کشور و شاگردان این فقید سعید محسوب مى شود.

وجود خدمات اکثریت قریب به اتفاق دانشجویان، کارشناسان و اساتید این کشور در عرصه خدمات علمى و اجرایى کشور مرهون تلاش هاى خستگى ناپذیر این مرد در امر توسعه کشور، آموزش و پرورش جوانان و هدایت مجامع علمى این مرز و بوم بوده، به طورى که در سال ۱۳۶۶ پیرو تلاش هاى خستگى ناپذیر خدمت رسانى به جامعه علمى کشور درجه دکتراى دولتى خود را از دانشگاه پیر مارى کورى پاریس در رشته زیست شناسى دریایى به پایان رساند و با خدمات خود به عنوان استاد محقق در دانشکده منابع طبیعى دانشگاه تهران ادامه داد. ضمن تدریس و راهنمایى دانشجویان، کتاب هاى ارزشمندى از جمله «ماهیان خاویارى ایران» را به یادگار گذاشتند و همواره در کنار خدمات رسانى پزشکى در آزمایشگاه تشخیص طبى خود با روحیه اى پذیرا و بشاش آماده پاسخگویى به دانشجویان علاقه مند بود.

اینجانب به عنوان شاگرد کوچک استاد همواره موفقیت هاى زندگى را مرهون نصایح و راهنمایى هاى ارزشمند این انسان والامقام و میهن پرست دانسته و آرزومند سر بلندى روز افزون سایر دانشجویان و توسعه پایدار شیلات و آبادانى کشور و جاودانگى نام و حیات خلیج همیشه فارس با یاد خاطره انگیز استادمان هستم. به یاد او که مى گفت: فرزندانم به دریاى خزر و خلیج فارس اکتفا نکنید، شمال اقیانوس هند هم حوضچه و استخر شماست.

ایشان اعتقاد داشتند کوشش و پژوهش اصلى ترین فاکتور زندگى است و همواره دانشجویان خود را مانند فرزندى در جهت کسب علم و خدمت رسانى به میهن تشویق مى نمودند و مى فرمودند بایستى جاده هاى ناهموار را براى خدمت سایرین باز کرد. آبهاى ایران را چون گوهر و نگینى مى دانستند که بهره ورى از آن راهگشاى توسعه کشور است و همواره مى خواستند که دانشجویانش بر درخشش آن بیفزایند، چه بسا این محقق نام آور در آستانه روز پژوهش در حین ارائه سخنرانى مقاله علمى در همایش «مطالعه تالاب ها و آبهاى داخلى شمال کشور» در ۲۴ آذر ماه سال جارى در محل دوران کودکى خود به دیار باقى شتافت و جاودانه ماند. روحش شاد، راهش پاینده

 

http://www.magiran.com/ppdf/2825/p0282538180081.pdf

نویسنده: افشین عادلیAfshin Adeli - ٢۳ دی ۱۳۸۸

نویسندگان: دکتر قباد آذری تاکامی، مهندس افشین عادلی، دکتر رضا شهیدی‏۱۳۷۹

چکیده :
برای شناخت بهترین مولدهای ماده کپور نقره ای بر روی 186 مولد ماده ، ریخت سنجی و اندازه گیری صفات تولید مثلی انجام شد. و از میان آنها 9 مولد براساس ضریب چاقی جهت بررسیهای بعدی انتخاب شدند. پارامترهای اندازه گیری شده عبارت اند از : طول کل ، طول استاندارد ، وزن بدن ، ضریب فولتون ، ارتفاع بدن ، نسبت فربهی بدن ، طول سر و سن ، پس از تکثیر مصنوعی مولدین مشخصات تخمها و مراحل انکوباسیون شامل میزان باقیماندگی تخم در دوره انکوباسیون ، وزن تخمدان ، هم آوری کاری ، هم آوری نسبی ، درصد تخمهای لقاح یافته و لاروهای حاصل بررسی شدند. در مورد هر مولد ماده عملیات تکثیر مصنوعی به طور مجزا انجام گرفت. لاروهای حاصله در استخرهای خاکی جداگانه جهت تعیین کیفیت بچه ماهیان تا مرحله انگشت قد ، پرورش داده شدند. با توجه به اطلاعات موجود مبنی بر مناسب بودن مولدین +5 ، +6 و +7 ساله بررسی روی این سه رده سنی که به ترتیب مولدین مربوطه ضریب فولتون معادل 2/2K> ، 2K< و 2/2<K<2 داشتند صورت گرفت . مولدین با ضریب فولتون بیشتر از 2/2 نسبتاً از لحاظ سلامتی و بقاء و سایر مواردی که در گزینش مولد ماده خوب در نظر گرفته میشود برتری داشتند.

http://journals.ut.ac.ir/download?service=articleFileService&f=I32Cq6YooqE%3D

نویسندگان وبلاگ:
دوستان من:
کدهای اضافی کاربر :