مدیریت شیلات Fishery Management
دکتر افشین عادلی - عضو هیات علمی دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان و کارشناس رسمی دادگستری در رشته شیلات
کلمات کلیدی مطالب
نویسنده: افشین عادلیAfshin Adeli - ۱٠ امرداد ۱۳٩٢

پرورش ماهی قزل‌آلا در مزارع خرد (استخر‌های دو منظوره کشاورزی)

استخرهای دو منظوره، استخرهایی هستند که جهت آبیاری از آب چاه و یا چشمه برای آبیاری زمین زراعی استفاده می‌کنند و در یک دوره 6 تا 8 ماهه، پرورش ماهی در آن صورت می‌گیرد آب خارج شده از چاه‌ها قبل از اینکه وارد مزراع کشاورزی شود وارد این استخرها شده و با اصلاح، نصب توری و دریچه در محل ورودی و خروجی در آنها ماهی قزل‌آلا پرورش داده می‌شود. حدود 5/17 درصد تولید قزل‌آلای کشور در سال 90 از این سیستم حاصل شده است. به‌ترتیب استان مازندران ، استان آذربایجان غربی و استان زنجان بیشترین تولید از این سیستم را داشته اند. به‌طور کلی آنها را به دو دسته ذیل تقسیم می‌کنند:

 

الف) استخرهای ذخیره آب کشاورزی

این استخرها که معمولاً مستطیلی شکل هستند در نقاط مشرف به زمین‌های زراعی احداث می‌شوند و در طول شبانه روز بایستی حداقل 50 درصد آب آنها تعویض شود.

 

ب) استخرهای دو منظوره احداثی آبراهه‌ای

این استخرها بر اساس نقشه‌های تیپ شیلات به‌صورت سه استخر با کانال سیمانی موازی طراحی می‌شود. پس از عبور آب از استخر اول بر اثر اختلاف ارتفاع  وارد استخر دوم و سوم می‌شود. برای اکسیژن دهی به آب از برجک هواده استفاده می‌شود.

نویسنده: افشین عادلیAfshin Adeli - ۱۳ دی ۱۳٩٠

 

مساحت این استخرها می‌تواند از 1000تا5000 متر مربع باشد دمای مناسب آب جهت پرورش قزل آلا 8 الی 18 درجه سانتیگراد است که این آب می‌تواند از چاه، قنات، چشمه یا رودخانه تامین شود. استخر بایستی بدون پوشش گیاهی باشد. حداقل تعویض آب در شبانه روز در استخر خاکی باید بین 5 الی 10 درصد حجم آب استخر باشد. برخی استخر‌های خاکی پرورش ماهی قزل آلای موجود در کشور به طور اختصاصی برای پرورش قزل آلا هستند در برخی استان‌ها نیز برای بهره وری بیشتر از استخر‌های پرورش ماهیان گرمابی و میگو که شرایط آب و هوایی اجازه می‌دهد در خارج از فصل پرورش گونه اصلی ماهی قزل آلا پرورش می‌دهند.

رهاسازی بچه ماهیان قزل‌آلا در استخرهای خاکی پرورش کپورماهیان یا میگو (در نیمه دوم سال) صورت می‌گیرد تا از ظرفیتهای خالی این مزارع  استفاده گردد. از اراضی بایر با آب لب‌شور نیز برای ساخت استخرهای خاکی  پرورش ماهی قزل‌آلا استفاده می‌شود.  درصد کمی از تولید قزل آلای کشور از این سیستم حاصل می‌شود. استان  های کهکیلویه و بویر احمد ، چهار محال و بختیاری. یزد و آذربایجان غربی در این سیستم تولید دارند.

نویسنده: افشین عادلیAfshin Adeli - ۱۳ دی ۱۳٩٠

 

این سیستم متشکل از مزارع منفردی است که از منبع آبی، شبکه انتقال آب اصلی و در اصطلاح تاسیسات زیربنایی مشترک استفاده می‌کنند که در حال حاضر تامین هزینه‌های سرمایه‌گذاری آن به عهده دولت است. این سیستم با استفاده از منابع آبی (چشمه یا رودخانه) بالاتر از 500 لیتر در ثانیه احداث می‌شوند. این مجتمع‌ها معمولاً از واحدهای 5، 10 و 20  تنی تشکیل شده‌اند و به منظور اشتغالزایی در استانهای پر آب کشور در حال توسعه اند. هنوز اکثریت غالب آنها به بهره برداری نرسیده اند اما با تکمیل آنها  رشد آشکاری را در تولید قزل آلای کشور شاهد خواهیم بود.  با بهره برداری برخی سایت ها در حال حاضر استان های لرستان  کردستان  و  همدان بیشترین بهره برداری را دارند.

نویسنده: افشین عادلیAfshin Adeli - ٢۸ آذر ۱۳٩٠

 

در این نوع مزارع استخرها بتونی بوده و به دلیل حساسیت ماهی قزل‌آلا و نیاز به دمای پایین واکسیژن بالا لازم است آب دائماً در آنها در جریان باشد و پس از تامین آب از منبع اصلی که معمولاً چشمه و رودخانه است و گذر از مزرعه پرورشی بدون آنکه در حجم آن تغییری حاصل شود از سوی دیگر خارج گردد تا هم اکسیژن مورد نیاز ماهیان فراهم شود وهم با ماندگاری آب دمای آن افزایش نیابد. معمولاً مزارع در چند ردیف پله مانند ساخته شده و آب خروجی استخرهای ردیف اول به استخرهای ردیف دوم و پس از عبور از آن به استخرهای ردیف سوم می‌ریزد.

میانگین تولید درواحد سطح 20 کیلوگرم در مترمربع می‌باشد که با شیوه مدیریت پرورشی لایه‌ای تا 40 کیلوگرم در مترمربع نیز قابل افزایش است. حدود 75درصد تولید قزل آلای کشور از این سیستم حاصل می‌شود. در سال 1386 استان های  چهار محال و بختیاری ، استان مازندران  و استان لرستان بیشترین تولید را داشته اند.

نویسندگان وبلاگ:
دوستان من:
کدهای اضافی کاربر :